โคนันทิวิสาล
ในสมัยหนึ่ง ขณะที่พระพุทธเจ้า ทรงประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน เมืองสาวัตถี ทรงปรารภการถึง การพูดเสียดแทงให้เจ็บใจของพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ เนื่องจาก ในสมัยนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ เมื่อมีการทะเลาะกัน ก็จะมีคำข่มขู่ ตะเพิด ทิ่มแทง ด่าทอ พระพุทธเจ้าจึงทรงติเตียน แล้วทรงตรัสว่า
“ บุคคลควรพูดแต่คำที่น่าพอใจเท่านั้น ไม่ควรพูดคำที่ไม่น่าพอใจในกาลใดๆ
คำหยาบ ย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของใคร ไม่เว้นแม้แต่สัตว์เดียรัจฉาน ”
หลังจากนั้น ทรงยกอดีตนิทาน ขึ้นมาสาธก ความว่า
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในแคว้นคันธาระ เมืองตักกศิลา รัชสมัยพระเจ้าคันธาระ
พระโพธิสัตว์ทรงมาเกิดเป็นโค มีนามว่า นันทิวิสาล เป็นโคที่มีพละกำลังมาก มีรูปร่างสวยงาม ถูกเลี้ยงดูโดยพราหมณ์คนหนึ่ง พราหมณ์ดูแลโคอย่างดี รักเหมือนดั่งลูกชายตน
โคอยากจะตอบแทนบุญคุณพราหมณ์ ในวันหนึ่ง จึงพูดกับพราหมณ์ว่า “ ขอให่ท่านไปท้าพนันกับ โควินทกเศรษฐี ด้วยเงินหนึ่งพันกหาปณะว่า โคของเราสามารถที่จะ ลากเกวียนหนึ่งร้อยเล่มที่ผูกติดกัน ให้เคลื่อนไหวได้ ” พราหมณ์ทำตามที่โคบอก ไปที่บ้านเศรษฐี และ ได้นัดเดิมพันกัน ในวันรุ่งขึ้น
เมื่อถึงเวลา พราหมณ์เทียมโคนันทิวิสาล เข้ากับเกวียนหนึ่งร้อยเล่ม ซึ่งบรรทุก กรวด ทราย และ หิน เต็มลำ แล้วขึ้นนั่งบนเกวียน เงื้อปฏักขึ้น ร้องตวาดว่า “ ไอ้โคโง่ โคโกง จงลากเกวียนไปเดี๋ยวนี้ ” โคนันทิวิสาลได้ยินพราหมณ์พูดเช่นนั้น เกิดความน้อยใจ คิดว่า “ เราไม่โง่ ท่านกลับเรียกว่า เราโง่ เราไม่โกง ท่านกลับเรียกว่า เราโกง ” จึงไม่ยอมเคลื่อนไหว ไม่ยอมลากเกวียน ทำให้ โควินทกเศรษฐีชนะพนัน ฝ่ายพราหมณ์ ก็ปลดโคออกจากเกวียน แล้วเข้าไปนอนเสียใจอยู่ในบ้าน
โคนันทิวิสาล เห็นว่าพราหมณ์เสียใจ จึงเข้าไปปลอบ และ กล่าวว่า “ ตลอดเวลาที่ข้าพเจ้า อยู่ในเรือนของท่าน ข้าพเจ้าเคยทำร้ายใครหรือไม่ เคยทำสิ่งของใดแตกหักเสียหายหรือไม่ เคยทำเรือนท่าน สกปรกเลอะเทอะหรือไม่ เหตุอันใด ท่านจึงเรียกข้าพเจ้าว่า โคโง่ โคโกง เรื่องนี้เป็นความผิดของท่าน ไม่ใช่ความผิดของข้าพเจ้า ขอให้ท่าน ไปเดิมพันกับโควินทกเศรษฐีอีกครั้งเถิด ครั้งนี้เดิมพันด้วยเงินสองพันกหาปณะ และขอให้ท่าน อย่าได้เรียกข้าพเจ้าว่าเป็น โคโง่ โคโกงอีก แล้วท่านจะชนะเดิมพัน ตามที่ท่านปรารถนา ” พราหมณ์จึงทำตามที่โคนันทิวิสาลบอกอีกครั้ง
ในวันเดิมพัน หลังจากเทียมเกวียนแล้ว พราหมณ์จึงพูดกับโคว่า “ นันทิวิสาลลูกรัก เจ้าจงลากเกวียนทั้งร้อยเล่มนี้ไปเถิด ” โคนันทวิสาล ออกแรงลากเพียงครั้งเดียว ก็ลากเกวียนทั้งร้อยเล่มนั้นออกไปได้ พราหมณ์จึงชนะเดิมพัน ได้เงินสองพันกหาปณะ
นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า
เมื่อจะกล่าววาจากับคนผู้อื่น ควรกล่าวคำที่เป็น ปิยวาจา เป็นที่น่าพึงพอใจแก่ผู้ฟัง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น