ขอในสิ่งที่ไม่ควรขอ
ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้า ทรงประทับอยู่ ณ อัคคาฬวเจดีย์ เมืองอาฬวี
ทรงปรารภเรื่องที่ภิกษุ ขอชาวเมืองอาฬวี อย่างไม่มีขีดจำกัด ในการสร้างกุฏิการสิกขาบท ทำให้ชาวเดือดร้อน จนเมื่อชาวบ้านเห็นพระภิกษุที่ไหน ก็พากันหลบหน้าหนีไปหมด
พระองค์ทรงติเตียนเหล่าภิกษุ แล้วทรงยกอดีตนิทานขึ้นมาสาธก ความว่า
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว พระโพธิสัตว์ ได้เกิดเป็นพราหมณ์ ในตระกูลมั่งคั่งตระกูลหนึ่ง และ มีน้องชาย 1 คน ซึ่งรักกันมาก ต่อมา เมื่อบิดาและมารดาเสียชีวิตลง ทั้งสองพี่น้องได้ตัดสินใจ สละทรัพย์สมบัติ บริจาคเป็นทาน แล้วพากันออกบวชเป็นฤาษี บำเพ็ญพรตอยู่ที่ริมฝั่งแม่น้ำคงคา โดย ฤาษีพี่ชายอยู่ทางทิศเหนือของแม่น้ำ ส่วนฤาษีน้องชายอยู่ทางทิศใต้ของแม่น้ำ
ต่อมาวันหนึ่ง พญานาคมณิกัฏฐะ แปลงร่างเป็นชายหนุ่ม ขึ้นมาเที่ยวเล่นตามฝั่งแม่น้ำคงคา เมื่อผ่านอาศรมฤาษีผู้น้อง ได้แวะเข้าไปสนทนาด้วย จนเกิดความสนิทสนมกับฤาษีผู้น้อง หลังจากนั้น จึงได้มาเยี่ยมเยือนสนทนาด้วยทุกวัน และเมื่อสนทนาเสร็จ ก็จะคืนร่างเป็นพญานาค เอาขนดหางรัดรอบตัวฤาษี แผ่พังพานเหนือหัว ด้วยความสิเนหาอยู่พักหนึ่ง จึงคลายร่างออก ไหว้ฤาษี แล้วกลับนาคพิภพไป ทำเช่นนี้เป็นประจำ
ฝ่ายฤาษี เมื่อถูกรัดตัวแบบนั้น ก็เกิดความกลัว กินไม่ได้ นอนไม่หลับ ร่างกายซูบผอมลงทุกวัน จึงได้ไปหาฤาษีพี่ชาย เล่าเรื่อง ปรับทุกข์ให้ฟัง แล้วขอคำแนะนำว่า
ถ้าไม่อยากให้พญานาคมาหา ต้องทำอย่างไร
ฤาษีพี่ชายถามว่า
"พญานาคมีเครื่องประดับอะไรไหม"
ฤาษีน้องชายตอบว่า
"เขามีประดับแก้วมณี"
ฤาษีพี่ชายจึงแนะนำว่า
"ครั้งต่อไป เมื่อพญานาคเข้ามาถึงอาศรม ยังไม่ทันได้ไหว้ ก็ให้ขอแก้วมณีเขาเลย เขาก็จะหนีไป พอวันที่สอง แค่เขามาถึงประตูอาศรม ก็ให้ขอแก้วมณีเขาอีก และวันที่สาม ให้ไปดักรอที่ริมฝั่งแม่น้ำ พอเขาโผล่ขึ้นจากน้ำ ก็ให้เอ่ยปากขอแก้วมณีอีก เพียงเท่านี้ เขาก็จะไม่กลับมารบกวนอีก"
ฤาษีน้องชาย ได้ทำตามที่ผู้พี่แนะนำ และในวันที่สาม เมื่อพญานาคถูกฤาษีขอแก้วมณีอีก จึงพูดว่า
"ท่านฤาษี ข้าวน้ำอันไพบูลย์ที่มีแก่ข้าพเจ้า ก็เนื่องมาจากแก้วมณีนี้ แล้วข้าพเจ้าจะให้ท่านได้อย่างไร ท่านยิ่งขอก็ยิ่งหนักขึ้น ต่อจากนี้ ข้าพเจ้าจะไม่มาอาศรมท่านอีกแล้ว การขอแก้วมณีดวงนี้ ทำให้ข้าพเจ้าหวาดเสียว รู้สึกเหมือนท่านเป็นชายหนุ่มที่ถือดาบอันคมกริบ"
เมื่อกล่าวจบ ก็ดำน้ำกลับนาคพิภพไป และไม่กลับมาอีกเลย
ฝ่ายฤาษี เมื่อพญานาคไม่มาหา กลับคิดถึง เศร้าเสียใจ จนทำให้ร่างกายซูบผอมลงไปมากกว่าเดิมอีก
หลายวันต่อมา ฤาษีพี่ชายแวะมาที่อาศรมผู้น้อง เมื่อเห็นสภาพน้องชาย จึงไถ่ถามถึงสาเหตุ ฤาษีน้องชายตอบว่า
"บุคคลไม่ควรขอสิ่งที่เป็นที่รักของผู้อื่น เพราะ การขอที่มากเกินไป ย่อมทำให้เป็นที่เกลียดชัง พญานาคถูกขอแก้วมณี จึงไม่หวนกลับมาให้เห็นอีกเลย"
ฤาษีพี่ชายได้แต่พยายามปลอบน้องชาย ให้คลายจากความเศร้าเสียใจ แล้วก็กลับอาศรมตน
นิทานเรื่องนี้ สอนให้รู้ว่า
เมื่อต้องขอ ควรขอเพียงเท่าที่จำเป็น และ ขอแต่ในสิ่งที่เขาสามารถให้ได้เท่านั้น
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น